Op dinsdag 15 september presenteert het kabinet het Belastingplan 2027 op Prinsjesdag. Tussen de gebruikelijke koopkrachtplaatjes zit een maatregel die veel minder aandacht krijgt dan hij verdient: de belasting- en loonbelastingschijven stijgen in 2027 en 2028 bewust minder mee met de inflatie dan normaal. Het kabinet noemt dit de vrijheidsbijdrage. Voor jouw portemonnee betekent het vooral dat je stilletjes meer belasting gaat betalen, ook als je er in koopkracht niet op vooruitgaat.
Wat is de vrijheidsbijdrage precies
Elk jaar corrigeert de Belastingdienst de grenzen van de belastingschijven voor inflatie. Stijgen de prijzen met 3 procent, dan schuiven de schijfgrenzen normaal ook zo'n 3 procent op. Zo voorkom je dat een gewone loonsverhoging, die vooral de duurdere boodschappen compenseert, je in een hogere schijf duwt. Voor 2027 en 2028 wordt die correctie maar voor een deel doorgevoerd. Het verschil tussen een volledige en een gedeeltelijke correctie noemt het kabinet de vrijheidsbijdrage, een bijdrage die vrijwel iedere werkende Nederlander ongemerkt betaalt via zijn loonstrook.
De maatregel hangt samen met de hogere defensie-uitgaven waar het huidige kabinet op inzet. Dat kost geld, en een beperkte inflatiecorrectie levert de schatkist structureel meer op zonder dat er een nieuw belastingtarief hoeft te worden aangekondigd. Wil je weten hoe de vermogensrendementsheffing in box 3 verandert, lees dan ook ons artikel over het nieuwe box 3-stelsel, want dat raakt spaarders en beleggers op een andere manier.
Zo werkt de koude progressie in de praktijk
Stel dat de inflatie in 2027 uitkomt op 4 procent. Normaal zou de eerste belastingschijf dan ook met 4 procent omhoog gaan. Onder de nieuwe regeling stijgt die grens naar verwachting met slechts 1,85 procent, ongeveer 46 procent van de volledige correctie. Klinkt abstract, maar het effect is concreet: je salaris stijgt wel mee met de inflatie, de schijfgrens waarboven je meer belasting betaalt niet. Een groter deel van je inkomen valt daardoor in een hogere schijf, terwijl je er in koopkracht helemaal niets bij krijgt.
Economen noemen dit fenomeen koude progressie of bracket creep. Het is geen nieuwe belasting op papier, maar het effect op je nettoloon is hetzelfde. Voor iemand met een modaal inkomen loopt dit al snel op tot enkele tientjes per maand, voor hogere inkomens kan het effect groter zijn omdat een groter deel van hun inkomen dicht tegen een schijfgrens aan zit.
Het venijn zit in de herhaling. Eén jaar met een beperkte correctie voel je nauwelijks, maar de vrijheidsbijdrage geldt voor zowel 2027 als 2028. Twee jaar op rij een gedeeltelijke inflatiecorrectie werkt cumulatief: de schijfgrens van 2028 wordt namelijk weer berekend op basis van de al verlaagde grens uit 2027. Daardoor loop je in twee jaar tijd verder achter dan je op basis van één los jaar zou verwachten, en dat effect verdwijnt niet vanzelf zodra de inflatie weer afvlakt.
Wat dit kost je concreet
De vrijheidsbijdrage staat niet op zichzelf. In hetzelfde Belastingplan wordt de startersaftrek voor zelfstandig ondernemers verder afgebouwd en vanaf 2028 helemaal geschrapt. Daarnaast bevriest het kabinet het fiscale plafond voor pensioenopbouw op 137.800 euro voor de komende zes jaar. Dat plafond bepaalt tot welk inkomen je nog fiscaal voordelig pensioen kunt opbouwen, en door de bevriezing groeit die ruimte niet mee met de lonen. Voor hogere inkomens en zelfstandigen stapelen deze maatregelen zich op boven op de beperkte inflatiecorrectie.
Ook je pensioenopbouw zelf verandert de komende jaren door de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. Twijfel je wat dat voor jouw situatie betekent, dan is ons artikel over de pensioenveranderingen in 2026 een goed vertrekpunt.
Waarom het kabinet voor deze route kiest
Een beperkte inflatiecorrectie is voor een kabinet politiek makkelijker te verkopen dan een tariefverhoging. Er verschijnt geen nieuw percentage in de kranten, en de meeste mensen merken het pas als ze hun loonstrook naast die van vorig jaar leggen. Toch is het effect op de staatskas fors: doordat de maatregel structureel is en elk jaar opnieuw doorwerkt, loopt de opbrengst voor de schatkist in de miljarden. Voor de gemiddelde werkende Nederlander is het dus vooral een kwestie van goed opletten wat er in september daadwerkelijk wordt aangekondigd, want de definitieve percentages worden pas op Prinsjesdag zelf bevestigd.
Vergelijk het met de huurtoeslag, waar de regels voor 2026 ook al fors op de schop gaan. Ook daar verandert er weinig aan het principe zelf, maar wel aan de bedragen waarmee je rekent. De vrijheidsbijdrage werkt in essentie hetzelfde: het systeem van belastingschijven blijft ongewijzigd, alleen de rekenregel erachter schuift een stukje in het voordeel van de schatkist.
Dit kun je nu al doen
Concreet actie ondernemen heeft nu nog weinig zin, de exacte percentages liggen pas op Prinsjesdag vast. Wel is het slim om je jaarlijkse belastingaangifte niet meer op de automatische piloot te doen. Check bij een loonsverhoging in welke schijf je terechtkomt, en hou er rekening mee dat een nettoloonstijging die gelijk opgaat met de inflatie je koopkracht dus niet volledig op peil houdt. Wie ruimte heeft om te sparen, doet er goed aan om dat verschil op te vangen. Heb je nog geen financiële buffer, dan is dit een mooi moment om daarmee te beginnen: wij zetten in dit artikel stap voor stap uiteen hoe je dat aanpakt. Zodra het Belastingplan 2027 op 15 september definitief wordt gepresenteerd, weet je precies met welke bedragen je moet rekenen.